Openings teach you openings. Endgames teach you chess!”
Gegroet Schaakvrienden!
Voor de laatste keer dit seizoen heeft onze onvolprezen wedstrijdleider ons weer verrast met een heel ftraaie opgave. Volgens mij was het dit keer een fragment uit de partij Polgar-van Kooten uit 2008, gespeeld in het zwembad van Budapest. Het betrof hier het nichtje van Judith, die niet zo heel goed kan schaken, maar daar staan andere kwaliteiten tegenover:
Als ik mij niet vergis was Jos daar zelfs als toeschouwer aanwezig. Ik speelde met de zwarte stukken en ik weet nog goed dat ik twee pionnen en een kwaliteit achterstond, maar ik had mijn lieftallige tegenstandster wel in de houdgreep. Zij kon geen kant meer op met haar koning. Zou ik dit inderdaad tot een goed einde kunnen brengen?
Ik begon hard na te denken over de eigenschappen van de positie zoals Jos dat ons geleerd had: De witte koning kan geen kant op en de witte torens staan ook een beetje voor Jan Doedel op de achterste rij. Als ik met zwart het initiatief zou jkunnen houden dan was de overwinning nabij en zou ik juffrouw Polgar ter troost natuurlijk wel een verkoelend drankje aanbieden. Daarentegen heeft wit ook een troef: Hij valt met zijn paard de zwarte toren aan en zoals gezegd staat hij materiaal voor.
Ondertussen wil ik deze laatste keer ook wel even stilstaan bij de onverwachte transfer van onze wedstrijdleider naar Chess in Vlaardingen. Wat zullen we hem gaan missen! Natuurlijk zullen we hem ongelooflijk gaan missen. We danken hem voor al het werk dat hij al die tientallen jaren verzet heeft. En persoonlijk heb ik veel van hem geleerd. En natuurlijk heb ik ook genoten van het oplossen van de tricky problemen die hij ons altijd weer voor schotelde.
We wensen hem veel succes op het sportieve vlak, want dat is tenslotte de reden dat hij vertrekt. Hij wil en kan zich nog verbeteren op schaakgebied. Ik dacht ook werkelijk dat dat de enige reden was totdat ik de volgende foto in het clubblad van SV Chess zag staan:
Deze exclusieve foto komt rechtstreeks uit de Privé: De voorzitster (!) van SV Chess en Jos zelf bespreken hier op het strand van Hoek van Hollabd een mogelijke overgang.
Goed, terug naar de stelling.Jos vraagtv ons naar alle varianten! Pardon? In de stelling kan zwart kiezen uit het volgende aantal zetten:
Koning: 7 zetten; Dame: 10 zetten; Loper: 10 zetten; Toren: 10 zetten; Paard: 6 zetten; Pionnen: 6 zetten. Dat maakt een totaal van 49 zetten. Op elk van die 49 kan wit op tientallen manieren antwoorden, dus voordat je een zet of vijf á zes verder bent, zijn er al duizenden varianten en die passen niet op de website. Ik hoop maar dat hij bedoelt: alle zinvolle varianten.
Na lang nadenken overwoog ik de volgende zetten: Schaak geven met de toren op c4, met mijn paard naar b4 of naar e5 (de pion op f4 is immers gepend) met mijn loper het paard pennen met Ld3 of mijn dame naar het strijdgewoel halen. Na vele mathematische overwegingen in mijn moede en volle hoofd besloot ik dat het laatste plan verrewg het meest effectief was. Met de dame naar e6 brengt in 1 klap twee grote dreigingen in de stelling: Ten eerst dreigt diezelfde dame dan daarna mat te geven op e3 en ook kan hij schaak geven door de pion op c4 te slaan. Wit kan niet allebei de dreigingen in 1 keer pareren!
Ondertussen word ik gebeld door de Baaf. Hij heeft zojuist gehoord uit welingelichte bronnen dat Jos de coach wordt van het viertal van SV CHESS. We zijn toch wel enigzins jaloers.
Nadat ik mijn zwarte dame op e6 geposteerd had, sloeg nichtje Polgar vol zelfvertrouwen mijn toren op c4 met haar witte paard. Op die manier kwam zij materieel nog verder in het voordeel en dekte zij veld c4 met haar dame. Bovendien kon zij nu eventueel met haar konong uitwijken naar d1. Waarschijnlijk dacht zij het schaak op e3 wel te kunnen overleven. Dat had zij helaas verkeerd gedacht. Na De3 moest zij inderdaad naar d1 met haar koning. Zelfverzekerd speelde ik daarna Pxc4 en bemerkte zij dat ze totaal verloren stond. Immers de dreiging Lc2 is nauwelijks te weerleggen, en de koning kan nog steeds geen kant op. In arremoede speelde ze nog Tc1, maar na mijn Lg4 was het definitief uit. Om nog even te rekken plaatste ze nog de dame ertussen maar nadt ik die met de loper geslagen had en zij dus wel mijn loper met haar g pion ,moest nemen, gaf ik mat met de dame op e2. Gelukkig nam ze het sportief op, en werd het nog heel gezellig in de disco. Even voor de goede orde: Ik was daarmet mijn onvolprezen Dyness dus Jos had de zware taak om met nichtje Polgar te verpozen.
Op papier ziet deze (hoofd?)variant er zo uit:
Wit Zwart
Slaan met het paard pakt blijkbaar niet goed uit voor Wit. Terug in Nederland vroeg ik mij af of wit zich beter had kunnen verdedigen. Maar al gauw blijken de mogelijkheden zeer beperkt. Immers de dreiging De3 mat is alleen met de witte dame te voorkomen door haar op f2 of f3 te posteren. (want tussenplaatsen van de witte dame via e1 op d2 kan natuurlijkniet vanwege de zwarte toren.)
Maar in beide gevallen wint zwart ook makkelijk. Na 2. Df2 gaat het het snelste met 3 Dxc4 (schaak). Ik geef een aantal varianten:
Wit Zwart
1 ............ De6 (dreigt De3 mat)
2 Df2 Dxc4 schaak
3 Pc3 (gedwongen) Td3 (Pb4 is ook genoeg voor de winst)
Nog steeds kan de witte koning geen kant op. Er dreigt Txc3; bxc3; Dxc3 schaak; Kd1; Lg4 schaak. De beste verdediging is dan nog Te1 zodat je dan die toren tenminste nog tussen kunt plaatsen op e2, maar ook dat blijft hopeloos.
4 Te1 Txc3 schaak
5 bxc3 Dxc3 schaak
6 Kd1 Lg4 schaak
7 Te2 Dxa1 schaak
8 Kd2 Db2 schaak
9 Kd1 Pd4 (Toren staat gepend)
10 De3 (niks helpt echt) Lxe2 schaak
11 Ke1 Pc2 schaak en damewinst; einde partij.
Een vriendin van Dyness uit Vlaardingen belt zojuist op dat de bij de EHBO afdeling van SV Chess een nieuwe trainer aangesteld hebben: Hij glundert.
Terug naar de analyse. Stel dat wit op zet twee de dame naar f3 dirigeert, dat dekt veld e3 af, maar heeft ook als dreiging schaak te geven op h5.
Zwarts antwoord is echter doeltreffend: Hij speelt dan direct Td3. Het beoogde schaak van de witte dame op h5 stelt natuurlijk niks voor na Lg6 van zwart. Dus moet de witte dame weer schoorvoetend terug. Naar f2 is dan nog het beste. Maar ook dan is Dxc4 schaak ruim voldoende voor de winst, want Kb1 zou natuurlijk aftrekschaak opleveren: Td4 of elk ander willekeurig veld en mat. Dus moet het paard er weer tussen en heeft wit weer geen enkele bewegingsvrijheid.
We geven deze variant :
Wit zwart
1 ........... De6
2 Df3 Td3
3 Df2 Dxc4
4 Pc3 Txc3
5 bxc3 Dxc3
6 Kd1 Lg4 schaak
7 Df3 Lxf3
8 gxf3 Pd4 (nog sterker dan Dxa1 want dit gaat mat)
9 bv Tb1 Dc2 schaak
10 Ke1 De2 mat
Of:
5 Kd2 Tc2 schaak met damewinst; einde partij
Of
5 Kd1 Lg4
6 Kd2 Tc2 schaak met damewinst; einde partij
Of
5 Kd1 Lg4
6 Ke1 Tc1, nu gaat het zelfs mat
7 Kd2 Dc2
8 Ke3 gedwongen Dxc5 schaak
9 Kd3 Dd5 schaak
10 Ke3 Dd4 mat
We krijgen zojuist de Vlaardinger courant binnen met een foto van de bardames van de schaakvereniging Chess:
De laatste optie voor Wit is om op de eerste zet ruimte te maken om weg te lopen met 2 b3. Maar dat gaat hem ook echt niet worden, dat gaat mat op de volgende manier:
Wit Zwart
1 ....... De6
2. b3 De3 schaak
3 Kb2 (gedwongen) Td2 schaak
4 Ka3 Dxc5 schaak
5 Ka4 Db4 mat
Of
4 Kc1 Txe2 schaak
5 Kd1 Dd2 mat
Nog even een korte uitleg waarom mijn andere beginzetten niet goed werken:
Met 1........ Pb4 of Pe5 zou zwart de partij echt vergooien, want na 2. Pxd4 staat zwart dan beter. Met 1. ........Ld3 bereik je niet echt veel. Na 2. Df3 is er dan nog niets beslist.
Met 1.... Txc4 schaak behoudt zwart wellicht het initiatief maar de winstgang is veel moeilijker dan met De6. Na 1.......Txc4 2. Kd1 is er nog heel wat werk aan de winkel voor zwart om te winnen.
De conclusie: Zwart wint met de sleutelzet 1........De6. Als wit de toren neemt op d4 is het snel afgelopen. Als hij veld e3 gaat dekken met de dame duurt het weliswaar langer maar is het ook hopeloos. Jammer voor nichtje Polgar, maar ze stond dus al verloren in het zwembad.
Net als ik deze oplossing op wil sturen, komt Ruud Pereira even langs. Hij heeft contact gehad met de materiaalvrouw van SV Chess. Hij heeft een fototje van haar cadeau gekregen:
We gaan Jos zijn keuze steeds beter begrijpen!! Maar Jos: Het is je van harte gegund!!
Trouwens mijn eigen nichtje komt binnenkort op de Penning schaken en ze wilde graag haar eerste partij tegen Kruidenier:
Jos, nogmaals bedankt en heel veel plezier bij SV CHESS.
Met vriendelijke schaak groeten,
Arie Kotokov (nee, niet Korsakov; Kotokov!)