“Mens, durf te schaken!”
“Mens, durf te schaken!”
Beste Jos en andere schaakliefhebers,
Wat een puzzelplezier weer! Onze Jos houdt ervan om onze hersens in werking te stellen.
En gelukkig ook weer met zo’n mysterieuze vraag: Wat wordt het? Ja, het kan natuurlijk van alles worden: een salon remise, een eindeloos geschuif, een blunder parade en ga zo maar door. Ik neem aan dat Jos bedoelt wat het zou worden als wit zowel als zwart zich van hun beste kant laten zien?
En dat is nog niet zo makkelijk. Gelukkig heb ik in de vakantie in het Afrikaanse kampioenschap voor het gewaagd schaken meegespeeld. De FIDE had alle spelers ter wereld opgeroepen om niet van die zouteloze remises af te leveren. Ze wilden gedurfd, uitdagend, gewaagd schaak zien. Ik weet niet of het aan de vertaling lag, maar de speelsters van dit toernooi hadden hun eigen interpretatie van het gewaagd schaken. Als voorbeeld mijn tegenstandster van mijn eerste partij; mevrouw Lopez uit Madagascar (ELO rating van 85-50-95):
Zeer gewaagd inderdaad. En het miste zijn uitwerking niet; ik ging kansloos ten onder.
Zelfs de afvaardiging uit het islamitische Soedan gaf zich bloot:
Er werd gedreigd via de b- en de h- lijn; maar toch vooral via de bh-lijn:
Als troost voor al mijn kansloze nederlagen begon ik het eindspel probleem aan mijn imponerende tegenspeelsters voor te leggen. En gelukkig kreeg ik van een heleboel schaaksters nuttige tips:
Het eerste advies kwam van de deelneemster uit Mocambique, die helaas later gediskwalificeerd werd na de dopingcontrole: teveel siliconen gebruikt.
Zij zei dat het voor wit alleen zin had om te proberen de pion te laten promoveren. Andere zetten zouden tot remise leiden. Immers als wit met zijn paard speelt, staat veld d7 niet meer gedekt en dan zou zwart met de vork Pd7 (schaak) de witte pion ophalen waarna een remisestand bereikt is. En als wit met de koning speelt is Le8 voor zwart genoeg om remise af te dwingen want dan komt de pion nooit meer voorbij f7. De enige kansrijke zet voor wit is derhalve:
So far so good. Maar dan nu de beste verdediging voor zwart. Die kwam van de deelneemster van de Kanarische eilanden. Hier geportretteerd na een van haar spaarzame blunders:
Ze zegt: De zwarte koning kan niet spelen. Na een paardzet wordt hetzelfde paard geslagen (op c6 en d7 door het witte paard, op a6 door de koning). Blijft over een zet met de loper. Verrassend genoeg is dan
1 ...................... L e8 verreweg het sterkst!
Voor de volgende zet hadden we echt een zwaargewicht nodig. En gelukkig was die aanwezig. De deelneemster uit Benin speelde in de zwaarste categorie: dubbel D, geloof ik:
Zij kwam met de sleutelzet:
2: f x e8 (L) Een minor promotie tot loper! Veel gekker moet het toch niet worden! Zij redeneerde als volgt: Als je slaat op e8 en tot dame of toren promoveert is het pat! De zwarte koning kon al niet meer bewegen en in dit geval is het zwarte paard ook gepend. Als je tot paard promoveert, springt het zwarte paard weer met schaak naar d7. Als je die met het paard neemt is het ook pat!. Neem je het paard niet, en loop je weg met de koning, dan wordt je eigen witte paard door het zwarte paard genomen. Daar komen dan wellicht mooie bruine veulentjes van, maar remise blijft het.
Maar waarom werkt een promotie op f8 niet? Daar wist de lieftallige afgevaardigde uit Angola het antwoord op:
Ze legt uit: Na 2. f8(D), speelt zwart gewoon weer simpel 2...........Pd7 (schaak). En zie daar; als wit het paard neemt met 3 Pxd7 is het alweer pat. De koning kan niet bewegen en de loper wordt gepend door de dame. Wat ontroerend mooi om een penning op die manier in je eigen voordeel te gebruiken. “Zou je niet voor een club willen spelen die de Penning heet”? vroeg ik nog tussendoor.
En als wit met de koning speelt, dan slaat zwart natuurlijk de Dame van het bord. Kortom :remise.
De deelneemster uit Egypte heeft het verschil tussen lopers en paarden goed bestudeerd.
Zij vervolgt: Als je op f8 tot Toren promoveert geldt natuurlijk precies hetzelfde. En als je tot loper of paard promoveert, zorgt 2 ....... Pd7 (schaak) evengoed voor remise. Immers; loop je weg met je koning dan gaat het gepromoveerde stuk er direct weer vanaf met 3....... Pxf8. En na 3. Pxd7 volgt natuurlijk simpel 3.........Lxd7. En dat is vanzelfsprekend ook remise. Want dan is het loper tegen loper, of paard tegen loper. Dan ben je mooi voor Jan Joker gepromoveerd.
De deelneemster uit Zaire neemt ons mee terug naar de hoofdvariant:
Je zou namelijk denken dat zwart dit op remise zou moeten kunnen houden: Loper en paard tegen paard. Alleen heeft het zwarte paard een groot probleem: Het moet wel springen, maar waar naar toe: Qou vadis? En U ziet: het lot van het paard is alleen nog maar vergelijkbaar met dat van Bonfire die altijd dat achterwerk van Ankie over zijn rug voelt schuren: Op c6 en d7 wordt die door de loper geslagen (niet door het paard! Want dan is het alsnog pat). En op a6 door de Koning. En dan blijft over loper en paard tegen koning alleen. Gewonnen voor wit.
Maar dat wilden de dames dan ook wel zien. Eindelijk kon ik dan toch een bijdrage leveren. Met miijn laatste beltegoed belde ik ons aller Remy Post op, de keizer van het loper en paard eindspel: En dit was zijn deskundig commentaar:
Zwart kan het beste 2........Pc6 spelen, dan rekt hij het nog een paar zetjes:
Als hij 2 .......... Pd7 speelt gaat het een zet sneller:
En tot slot als hij 2.........Pa6 speelt gaat het het snelst, maar dan moet je juist niet het paard slaan!
Of natuurlijk: 3. Lb7 - Pc5 (of Pc7) 4. Pc6 mat
Tot slot had de kampioene van Marokko nog een geinige suggestie: Wat gebeurt er als we op de eerste zet van zwart de loper niet op e8 plaatsen maar even wachten op bv d7. Dan kan het witte paard de zwarte loper niet nemen, want dan zou het zwarte paard terug nemen en is het remise. En dan kan wit dus niet op e8 promoveren. En na 2. f8(D) - Le8 lijkt het dan weer verdacht veel op de remise stelling.
Maar onze kanjer uit Madagascar helpt haar uit de droom. Het is wel dezelfde stelling maar nu is wit aan zet ipv zwart. 3. Dxe8 zou inderdaad weer remise op leveren, maar het is duidelijk dat een simpel 3. De7 genoeg is voor een snelle winst.
Tot slot vatte mijn eigen Dyness de hoofdvariant nog even samen op het demonstratiebord:
Een ieder was nu overtuigd van de kracht van een minorpromotie: Op die manier kon je dus blijkbaar een pat-situatie voorkomen. Maar uit eigen ervaring weet ik dat er nog een situatie is waarin de kracht van een minorpromotie blijkt: Als een schaakje noodzakelijk is. Kijk wat er gebeurde in de partij tussen de Algerijnse Fatima en haar Zimbabwaanse tegenstandster Everjoy: In het Albin Countergambiet wordt de volgende stand bereikt met zwart aan zet:
Fatima slaat op g1 en Everjoy gooit haar alvast een Zwarte dame toe. Fatima vangt die behendig op maar wil er niet mee verder spelen. Immers met een dame op g1, speelt wit eerst Dxd8 schaak. Om na Kxd8 met de toren op g1 te slaan.
Fatima had dat gezien en vroeg dus om een Paard! Zodat ze schaak kan geven op g1 en de partij kan winnen (ziet u ook hoe?).
Everjoy roept nog: Aanraken is zetten! Maar wat bedoelen de FIDE regels precies met aanraken? Jos, help ons uit de brand!
Tot zover het verslag van het gewaagd schaken. Volgende keer meer over het gewaagd blindschaken.
Met vriendelijke schaakgroeten,
Arie.
PS: De koningin van het echte gewaagde schaak: Valquiria Rocha uit Angola, hier op een foto van de olympiade voor vrouwenteams:
