“Een ei is een ei; enough is enough.”

Gegroet, lieve schaakmakkers!

Een eitje dit keer schrijft onze webmaster. Welnu dan is het wel een hardgekookt eitje, dames en heren. Of een driedubbelgeklutste Russische omelet met onverteerbare kartoffeln stukskes! Wat een ellende! Mijn hoofd is ervan op hol geslagen:

Ik droom ’s nachts van deze stelling. En overdag trouwens ook. Gisteren zei ik tegen Dyness dat ik de worst voor de soep wel even zou snijden, maar halverwege begon ik weer te prakkiseren of wit misschien met de dame op d8 mat kon geven als de toren eenmaal op de d-lijn stond en de zwarte d-pion door de opmars e4 e5 bedreigd zou worden. Zulk gepeins is niet goed voor het culinaire bereidingsproces:

Afijn, de jongens vonden de worst in de soep wel erg lekker en met 1 hand kan je toch ook nog best wel schaken.

Kortom: Wat een marteling. Laat ik alvast beginnen met eerlijk te zeggen dat ik de positie van alle stukken niet helemaal doorgrond. In een eindspelprobleem heeft elk stuk een functie, maar hier is mij dat niet helemaal duidelijk. Trouwens, is dit wel een eindspel? Twaalf pionnen, twee lopers, twee torens, twee dames, en twee koningen; genoeg materiaal dacht ik zo om nog niet van de terminale fase te spreken. Tenzij je natuurlijk tegen J.S. speelt, dan heb je kans dat je pionnen opeens naast het bord liggen en weet je tenminste zeker dat je geen matpotentieel meer hebt.

En dan die intrigerende positie van de witte toren en de witte koning. Mogen zij in het verloop van deze partij nog rokeren, of zijn ze al van hun plaats geweest? Wie zal het zeggen?

Laat ik eerlijk zijn: Ik ben er helemaal nuts van geworden.

Ik heb zelfs overwogen om dan maar niet in te zenden en de oplossing aan een der vrienden te vragen die in het bezit zijn van Fritzzzz. Maar dat ging mij te ver. Het is ook wel eens goed om je meerdere te erkennen in een stelling. Eervol verliezen is ook een kunst. Vraag dat maar aan J.S.

Laat ik in een ultieme poging dan maar zoveel mogelijk van mijn gedachten spinsels laten zien in de hoop dat 1 of 2 daarvan in de verte in de buurt van een oplossing komen.

Toen ik de stelling bestudeerde, heb ik mij eerst afgevraagd wat de functie van bepaalde stukken zou kunnen zijn. Daar gaat ie:

Voor wit:

1. De dame op h8: Die kan je inzetten ter verdediging op d4. Zij kan naar f8, want dan dreigt Lh3 mat. Zij kan natuurlijk h6 oppeuzelen als de zwarte dame haar post verlaat. Daar staat tegenover dat zwart de haar makkelijk kan aanvallen met Lb7.
2. De Toren op a1: Die kan op b1 de bewegingsvrijheid van de zwarte toren inperken. Die kan over de d-lijn op de zwarte koning gericht worden (niet op de eerste zet natuurlijk), want dan is De3 wel erg goed voor zwart. En wellicht kan hij in sommige varianten als de koning en loper van de achterste lijk geschoven zijn via h1 naar voren stormen.
3. De loper op f1: Die kan natuurlijk gebruikt worden om de eigen koning te beschermen door tussen plaatsing. Met Lg2 kan je naar de zwarte toren loeren. En met Lh3 kan je schaak geven. Dat zullen we straks zien.
4. De pionnen. a2 staat volgens mij alleen zijn eigen toren in de weg. c3 en c4 kunnen eventueel gebruikt worden om de zwarte c pionnen te blokkeren (door c5 en eventueel daarna c4 te spelen). Met als gevolg dat de zwarte koning dan niet meer naar de a,b en c lijn kan.  Dat moet je wel uitkijken dat je de diagonaal niet openmaakt voor de zwarte loper die dan op a6 een mooi plekje heeft om met de aanval  mee te doen. Met e4 kan je wellicht op een geschikt moment in de partij e5 spelen. Dan nodig je zwart uit om de d-lijn te openen, en komt zijn koning meer open te staan. f3 en g3 lijken er meer te staan om opgepeuzeld te worden. Met f4 kan je de dame natuurlijk wel aanvallen maar dan volgt Dxf3 met schaak, ziet er ook niet goed uit voor wit.

Zo, bent U er nog? Ik werd er in ieder geval een beetje onrustig van: Teveel mogelijkheden en te weinig zekerheden in de stelling. Rond deze tijd begon ik te twijfelen aan de goede bedoelingen van onze webmaster. Misschien wilde hij ons wel gewoon gek maken. Marcel dacht er net zo over en stelde voor om met een nieuw design te komen voor een “Kruideniers-tas”:

Dat ging mij toch iets te ver. Voor je het weet krijg je geen enkel puntje voor je inspanningen. En mooi verliezen is dan wel eerbaar, maar de mens wil nu eenmaal toch ook graag winnen. Vraag maar aan J.S.

Voor Zwart:

1. De dame op g5: Ja die staat mooi. Kan schaak geven op e3 3n f3 en dreigt veel pionnen te gaan snoepen. En kan natuurlijk ook in de verdediging gegooid worden met De7. (Maar niet direct nadat wit als eerste zet Df8 gedaan heeft want dan volgt als wits tweede zet Lh3 en mat of dameverlies volgt.
2. De Toren op a8. Die valt na Lb7 de witte dame aan. Ook kan hij via b8 en b2 mee gaan doen met de aanval. Eventueel zelfs via de d-lijn (na Td8) en de g lijn (na Tg8), als de loper opgeschoven is en de witte dame verjaagd.
3. De Loper op c8. Staat een klein beetje buitenspel als wit besluit om hem direct aan te vallen met Lh3 schaak. Zoniet, dan kan hij via b7 of a6 echt mee gaan doen.
4. De pionnen: a7 staat alleen in de weg. Ook met c6 en c7 kun je weinig volgens mij. Die beperken de bewegingsvrijheid nogal van de eigen koning. D6 houdt voorlopig de d-lijn tenminste gesloten. f7 beschermt de koning tegen een aanval van de witte dame over de zevende rij. Daarom heeft het ook geen zin voor zwart om bij een zet als 1Lh3 schaak, f5 te spelen. Die pion wordt dan toch door de loper genomen en dan is die bescherming weg en dat is fataal. Tenslotte heeft de pion op h6 vooral de functie dat hij de bewegingsvrijheid van de witte dame nogal beperkt. Zo staat de witte loper na 1.Lh3 niet gedekt door zijn eigen dame en het is dan dus geen optie om na 1. ……Ke7 de loper niet te nemen. Wit kan dan wel denken: “zwart kan met zijn loper mijn loper niet slaan want dan pak ik met mijn dame zijn toren”. Maar na Dxf3 schaak, kan zwart de loper gewoon met zijn dame slaan!

Zo, bent U er nog steeds. Nog meer mogelijkheden, zou van Gaal zeggen. En dat schijnt dan te verschillen van “kansen”. Ik zag door de bossen geen enkele boom meer. Om rustig te worden probeerde ik er een vervolg aan te breien, maar dat was ook al geen succes:

Gaan we door met de plannen: Als wit wil aanvallen heeft hij twee agressieve zetten:
1.Df8  dreigt Lh3 mat. En dreigt ook  Dxf7. Hij laat dan schaakjes van zwart toe, maar zwart moet op zijn beurt er wel voor zorgen dat dan na afloop van de schaakjes Lh3 niet moegelijk is. Het heeft bv geen zin om de toren op a1 proberen te vangen in dit geval.

Een mogelijke zettenreeks:
1. Df8   Dxf3 schaak             2. Ke2 

En dan komen we bij de eerste echt gevaarlijke situatie voor zwart:
Volgens mij is nu  2……. Dxf3 niet goed. Er volgt:

3. Lh3 schaak;   Dxh3 (gedwongen)             4. Dxf7 schaak;  Kd8
5. Df8 schaak (anders kan zwart zich nog verdedigen met Ld7) ; Kd7
6. Tf1  (dreigt Tf7 n De7 mat)  DxTf1          7. DxDf1 en wint

Maar zwart hoeft dat natuurlijk niet te spelen.
2……. Ke6 ziet er wel gevaarlijk uit, maar is volgens mij speelbaar. Zowel wit als zwart kunnen pionnen op gaan halen, de kansen zijn ongeveer gelijk.

En als zwart echt alleen maar wil verdedigen kan bv 1….. Dh5 bv ook.
2. e5 lijkt dan gevaarlijk na Dxe5  3. Ke2
Immers nu dreigt weer Lh3, maar ook Te1. Maar De8 lost die problemen voor zwart op.
Kortom het lijkt niet door te slaan voor wit. Ik zag het allemaal niet meer zo scherp, blijkbaar:

De meer voor de hand liggende agressieve zet voor wit is direct 1. Lh3 schaak;
Immers het antwoord voor zwart is gedwongen: 1……Ke7. Zoals boven beschreven moet wit nu wel slaan anders verliest hij zelf zijn loper, ook als wit met 2. Kf3  probeert het schaak op f3 te verhinderen; dan volgt deze reeks:   2……Dd2 schaak     3. Kg1   (Kf1?: Lxh3 schaak!)  Lxh3. En dan dreigt wit zijn dame te verliezen of mat te gaan met Dg2. Over en sluiten, zwart wint.
Wit speelt dus 2. Lxc8.  En dan krijgen we de volgende interessante stelling op het bordje:

Wit staat een loper voor maar kan die maar moeilijk voor blijven. Immers, als hij hem weghaalt valt de dame en als de dame wijkt van de achterste rij dan slaat de zwarte toren die witte loper er weer even zo vrolijk vanaf. De loper staat als het ware gepend om de naam van onze vereniging er ook mar eens een keer tussen door te gooien.
En kan wit deze loper op enige manier behouden?  Dat wordt moeilijk.
Volgens mij is de enige kans (mogelijkheid! Roept Louis) om ergens een tempo met een dameruil te winnen. Maar hoe doe je dat?
Zwart heeft volgens mij in deze stelling drie goede zetten: Tb8 (dreigt mee te gaan doen met de aanval), Dxg3, of TxLc8

Laten we eerst 2…… Tb8 bekijken. Dan moet wit wel op gaan passen natuurlijk dat hij niet in een mat net komt.
Maar wit kan dan remise maken met 3. e5 
Als zwart slaat met 3….. dxe5 Dan dreigt  4. Td1 met als dreiging Dd8, het moment dat ik mijn vingers er afsneed, weet U nog?
Want dan wordt het namelijk heel onoverzichtelijk. Als zwart een hele serie schaakjes gaat geven. Volgens mij kan hij dan een hele serie witte pionnen op gaan eten om vervolgend de dames oop f6 af te ruilen. Dan heeft zwart een stelletje pionnen meer, maar wit kan dan die loper redden. Onduidelijk wie er gaat winnen.
En als zwart niet slaat, dan heeft de witte dame door dat steunpunt op e5 een kans om via Df6 eeuwig schaak te gaan geven, als zwart klaar is met zijn schaakjes.
Kortom: remise achtig.

De tweede mogelijkheid:
2……..Dxg3 Komt een beetje op hetzelfde neer. Zwart kan pionnen ophalen, maar win je daar de partij mee zolang je de loper niet terug kan krijgen? Maar zwart kan so sie so eeuwig schaak blijven geven.

3…….. Txc8
De meest interessante poging met als idee dat zwart zelf ook de witte toren op gaat halen en in dat proces zoveel pionnen meeneemt dat hij winstkansen krijgt:

Bv: 4. Dxc8; De3 schaak       5. Kd1; Dx f3 schaak enzovoort.
Maar het blijft een ingewikkeld eindspel en niet zomaar gewonnen voor zwart.

Algemene conclusie: De twee meest aanvallende zetten van wit leveren niet het gewenste resultaat op. Andere beginzetten die ik voor wit geprobeerd heb (Tb1; Ke2; Kf2; e5; en c5 waren door zwart ook eenvoudig te weerleggen) Het lijkt me al met al zeer moeilijk voor wit om toch te winnen. Remise houden is volgens mij ook niet zo’n probleem. Met een zet als 1. Dd4. geef je pion g3 wel op. Maar na 1……Dxg3 schaak. 2. Df2 lijkt me de zaak weer perfect in evenwicht, en dat ene pionnetje gaat zwart ook niet veel helpen, vrees ik.

En zo zou ik nog uren door kunnen gaan dames en heren, maar een ei is een ei; genoeg is genoeg. Anders word ik er helemaal gek van:

Ik zie geen sluitende winnende voortzetting voor wit of vor zwart. Ergo: Ik hou het op remise, maar dat is niet een erg bevredigende conclusie voor iemand die in 583 partijen tegen vriend Gloudemans zelf nog nooit remise heeft gespeeld. We heten geen Ruud Pereira zeg!

Wel zie ik kansen (of AZ-mogelijkheden) als we de J.S. manier toepassen. Als we de zwarte pionnen van het bord wegdenken, zie ik voor wit 53 manieren om zwart mat te zetten. Of zouden jullie dat onsportief vinden?

Ik ga jullie verlaten met een guitige prent van vriend Bavelaar, die aanstoot nam aan ons plaatwerk vorige keer. Te veel vrouwelijk schoon vond hij.

Het Angolese schaakteam wilde graag een keer dat hij langs kwam omdat ik hen verteld had dat hij zo gezellig moppen kon tappen. Die afspraak heb ik nu maar afgezegd, Baaf!

Gegroet Schaakvrienden, tot het volgende probleem, met hopelijk wat minder stukken.

Arie.